Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcejRozumiem

Właściwość przy spadkobraniu

Od dnia 17 sierpnia 2015 r. w Polsce rozpoczęliśmy stosowanie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 roku w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego. Jednym słowem, nowe przepisy określają, jakie prawo krajowe będzie miało zastosowanie w sprawach spadkowych z elementem międzynarodowym.
 
Rzeczone przepisy dla postępowania spadkowego zakładają jedyną jurysdykcję państwa, w którym było miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci zmarłego, chyba że w sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności ( art. 21 rozporządzenia UE nr 650/2012). Praktycznie oznacza to, że spadek po obywatelu jednego państwa, spadkobiercy mogą nabywać według prawa obcego, jeżeli osoba zmarła w chwili śmierci posiadała miejsce zwykłego pobytu na terenie określonego kraju. W tym przypadku przy ustalaniu prawa właściwego nie ma znaczenia obywatelstwo zmarłego
 
Przykład: W przypadku Polaka, który ma miejsce zwykłego zamieszkania we Francji, będzie to francuskie prawo spadkowe.
 
Jednakże omawiane rozporządzenie pozostawia każdej osobie, możliwość wyboru prawa państwa, którego obywatelstwo posiada, jako prawa właściwego do rozpatrzenia wszystkich spraw związanych ze spadkiem. W sytuacji, gdy osoba posiadająca miejsce zwykłego zamieszkania za granicą, chce żeby we wszelkich sprawach spadkowych zastosowane zostało prawo państwa, którego obywatelstwo posiada, to będzie zobowiązana do podjęcia wyboru takiego prawa.
 
Wybór, o którym mowa powyżej powinien zostać wyrażony w oświadczeniu, a formą przyjętą jest rozporządzenie na wypadek śmierci. Jednakowoż art. 22 rozporządzenia UE nr 650/2012 wskazuje, że wybór właściwego prawa może nie być wyrażony wprost w oświadczeniu, jednak musi tego oświadczenia jasno wynikać.
 
Rozporządzenie wprowadza również tzw. europejskie poświadczenie spadkowe. Przeznaczone jest ono dla spadkobierców i zapisobierców mających bezpośrednie prawa do spadku oraz wykonawców testamentów lub zarządców spadku, którzy potrzebują wykazać w innym państwie członkowskim swój status lub wykonywać swoje prawa lub uprawnienia. Dokument ten ma na celu ułatwienie okazania się posiadaniem praw do spadku we wszystkich Krajach UE. Europejskie poświadczenie spadkowe jest fakultatywne i może być konkurencyjne dla krajowych orzeczeń i dokumentów urzędowych, tj. dla polskiego stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia.
 
Ważne: Nowe regulacje dotyczą dziedziczenia po osobach, które umarły w dniu 17 sierpnia 2015 r. lub później ( art. 83 ust. 1 rozporządzenia UE nr 650/2012). Jeżeli wybór prawa właściwego miał miejsce przed dniem 17 sierpnia 2015 roku, względem którego prawem właściwym jest, np. prawo państwa, którego obywatelstwo spadkodawca posiadał ( art. 83 ust. 2 , 3 rozporządzenia UE nr 650/2012), to  pozostaje skuteczny także po 17 sierpnia 2015 roku.